Меншік құқығы – әрбір азаматтың конституциялық құқықтарының бірі. Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес әркім заңды түрде алған мүлкін иеленуге, пайдалануға және оған билік етуге құқылы. Меншік құқығының қорғалуы азаматтардың әл-ауқатын арттыруға, кәсіпкерліктің дамуына және қоғамдағы тұрақтылықты қамтамасыз етуге ықпал етеді.
Бүгінде азаматтардың жеке мүлкіне қол сұғу фактілері, оның ішінде алаяқтық, ұрлық, сенімге қиянат жасау арқылы мүлікті иемдену және басқа да құқық бұзушылықтар кездесіп жатады. Мұндай әрекеттер азаматтарға материалдық шығын келтіріп қана қоймай, олардың заңға деген сеніміне де кері әсер етеді. Сондықтан меншік құқығын қорғау мәселесі әрқашан өзекті болып қала береді.
Меншікті қорғаудың негізгі тетіктерінің бірі – құқықтық сауаттылық. Азаматтар жылжымайтын мүлік сатып алу немесе сату кезінде барлық құжаттардың заң талаптарына сай рәсімделгеніне көз жеткізуі қажет. Сондай-ақ көлік құралдарын, жер учаскелерін және басқа да бағалы мүліктерді тіркеу кезінде заңда белгіленген тәртіпті сақтау маңызды. Қандай да бір келісімшартқа қол қою алдында оның талаптарымен мұқият танысып, қажет болған жағдайда мамандардан кеңес алған жөн.
Ақпараттық технологиялардың қарқынды дамуына байланысты интернет алаяқтық фактілері де көбейіп келеді. Қылмыскерлер жалған хабарландырулар жариялап, арзан бағамен тауар немесе қызмет ұсынып, азаматтардың қаражатын заңсыз иемденуге тырысады. Сондықтан күмәнді ұсыныстарға сенбеу, жеке деректер мен банк карталарының мәліметтерін бөгде адамдарға бермеу қажет.
Меншікке қатысты құқық бұзушылықтардың алдын алу мақсатында құқық қорғау органдары жүйелі түрде профилактикалық жұмыстар жүргізіп келеді. Дегенмен, мүліктің қауіпсіздігін қамтамасыз ету әр азаматтың өз жауапкершілігін де талап етеді. Тұрғын үйлер мен кәсіпкерлік нысандарын күзет жүйелерімен жабдықтау, құнды заттарды қауіпсіз жерде сақтау және құжаттарды жоғалтпау – қарапайым әрі тиімді сақтық шараларының бірі.
Егер азаматтардың меншік құқығы бұзылған жағдайда, олар заңда белгіленген тәртіппен өз құқықтарын қорғауға құқылы. Бұл үшін құқық қорғау органдарына, сотқа немесе уәкілетті мемлекеттік мекемелерге жүгінуге болады. Заң әрбір адамның заңды мүдделері мен мүлкін қорғауға кепілдік береді.
Меншік құқығын құрметтеу және қорғау – қоғамдағы құқықтық мәдениеттің маңызды көрсеткіші. Өз мүлкіне жауапкершілікпен қарап, заң талаптарын сақтау арқылы әр азамат өзінің де, қоғамның да қауіпсіздігі мен тұрақтылығына үлес қоса алады. Меншікті қорғау – ортақ міндет әрі құқықтық мемлекеттің берік негіздерінің бірі.
