Қазақстанда мемлекеттік қызметшілердің этикасы арнайы Әдеп кодексімен реттеледі. Құжатта мемлекеттік қызметкердің мінез-құлқы, адалдық, ашықтық, әділдік және жауапкершілік қағидаттары нақты көрсетілген. Мамандардың айтуынша, басшы тек осы нормаларды сақтап қана қоймай, оны күнделікті жұмыс мәдениетіне енгізуі тиіс.
Мемлекеттік қызметтегі басты қағидалардың бірі – қоғамға қызмет ету. Яғни, кез келген шешім азаматтардың және мемлекеттің мүддесіне сай қабылдануы қажет. Бұл сыбайлас жемқорлыққа, қызметтік өкілеттікті жеке мақсатта пайдалануға және мүдделер қақтығысына жол бермеуді көздейді.
Сондай-ақ мемлекеттік орган жұмысының ашықтығы мен есептілігі де маңызды рөл атқарады. Шешім қабылдау процесінің жария болуы, халықпен тұрақты байланыс орнату және азаматтардың өтініштеріне дер кезінде жауап беру қоғам сенімін арттырады.
Мамандар ұжымдағы моральдық-психологиялық ахуалға да ерекше назар аудару қажет екенін айтады. Басшы тарапынан дөрекілік, агрессия немесе эмоционалдық қысым көрсету ұжымдағы сенімге кері әсер етеді әрі Әдеп кодексінің талаптарына қайшы келеді. Ал қызметкерлерге құрметпен қарап, кәсіби дамуына қолдау көрсету – тиімді корпоративтік мәдениеттің негізі.
Сонымен қатар басшының жеке үлгісі де маңызды. Оның тәртібі, іскерлік әдебі мен жауапкершілігі бүкіл ұжым үшін үлгі болады. Ал этикалық нормалардың сақталмауы қызметкерлер мотивациясының төмендеуіне және құқықбұзушылықтардың артуына себеп болуы мүмкін.
Қазіргі таңда сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениет қалыптастыру мәселесіне ерекше көңіл бөлініп отыр. Осы ретте басшылар жемқорлықтың алдын алу тетіктерін енгізіп, заң талаптарының сақталуын қамтамасыз етуі тиіс.
Сарапшылардың пікірінше, этика мен басқару тиімділігі өзара тығыз байланысты. Әділ әрі заңға негізделген шешімдер мемлекеттік органның стратегиялық мақсаттарына қол жеткізуге мүмкіндік береді.
Соған қарамастан, басшылар әдебін дамыту бағытындағы жұмыстарды әлі де жетілдіру қажет. Ол үшін оқыту жүйесін күшейту, заманауи басқару стандарттарын енгізу және этикалық нормаларды бұзғаны үшін жауапкершілікті арттыру маңызды.
«Мемлекеттік қызметтегі басшы әдебі – қоғам сенімін қалыптастыратын маңызды құндылықтардың бірі. Оның сақталуы мемлекеттік қызмет сапасын арттырып, кәсіби әрі жауапты мемлекеттік аппарат қалыптастыруға ықпал етеді», – дейді Алматы облыстық санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті басшысының орынбасары, Әдеп жөніндегі уәкіл Г. Аманова.
