Бұл норма Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев қол қойған сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мәселелері жөніндегі заңға енгізілген түзетулерде көзделген.
Жаңа заңға сәйкес, параны уәде ету, ұсыну және талап ету әрекеттері қылмыстық жауапкершілікке жатқызылады. Мамандардың айтуынша, мұндай тәжірибе көптеген елдерде қолданылады және жемқорлықтың алдын алуға, сондай-ақ қоғамда сыбайлас жемқорлыққа мүлдем төзбеушілік мәдениетін қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Заң нормалары 2027 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енеді.
Құжатта тұрмыстық жемқорлыққа қарсы күрес шаралары да күшейтілген. Енді ауруханалар, мектептер, жоғары оқу орындары, банктер мен коммуналдық қызмет ұйымдары қызметкерлерінің ірі көлемде заңсыз сыйақы алуы немесе оны бопсалау арқылы иеленуі үшін жауапкершілік қатаңдатылады.
Сонымен қатар, аталған ұйымдардың қызметкерлеріне заңсыз сыйақы бергені үшін де қылмыстық жауапкершілік енгізіледі. Бұдан бөлек, Қылмыстық кодекске заңсыз сыйақы алуға арандатқаны үшін жауапкершілікті көздейтін жаңа норма қосылды.
Заң аясында мүдделер қақтығысының алдын алу және оны реттеу тетігі енгізіледі. Мұндай жағдайлардың туындауына жол бермеу жөніндегі талаптарды орындамаған тұлғалар жауапкершілікке тартылады.
Сондай-ақ мемлекеттік қызмет жүйесіндегі туыстық байланыстарға қатысты талаптар күшейтіледі. Бұған дейін шектеулер тек тікелей бағыныштылық жағдайларына қатысты болса, енді жанама ықпал ету, ішкі бақылау жүргізу және кадрлық шешімдер қабылдауға қатысу жағдайларын да қамтиды.
Жаңа талаптарға сәйкес, бір мемлекеттік органда басшының жақын туыстарының, оның ішінде жиендері, жезделері, балдыздары және басқа да туыстарының бірге жұмыс істеуіне тыйым салынады.
Бұдан бөлек, мемлекеттік қызметке қабылданатын азаматтар жақын туыстары туралы мәліметтерді міндетті түрде жариялауы тиіс болады.
Заңдағы тағы бір маңызды өзгеріс – сыбайлас жемқорлық құқықбұзушылықтары үшін жеке тұлғаларды әкімшілік жауапкершілікке тарту мерзімінің ұзартылуы. Енді мұндай істер бойынша жауапкершілікке тарту мерзімі бір жылдан үш жылға дейін ұлғайтылды.
Сарапшылардың пікірінше, енгізілген өзгерістер мемлекеттік басқару жүйесіндегі ашықтықты арттыруға, жемқорлық тәуекелдерін төмендетуге және қоғамның мемлекеттік институттарға деген сенімін нығайтуға бағытталған.
