2024–2025 жылдың қыркүйек-сәуір айлары аралығында елдің астық пен ұн экспорты (астық баламасында) шамамен 10 млн тоннаға жетіп, өткен маусыммен салыстырғанда 37,4%-ға артты. Бұған дейінгі жылдары экспорт көлемі орта есеппен 7–8 млн тоннаны құрап келген.
Өткен жылғы мол өнім нәтижесінде биылғы маусымда экспорт әлеуеті едәуір кеңейді. Жыл соңына дейін Қазақстан шетелге 12 млн тоннаға дейін астық жөнелте алады деген болжам бар.
Ауыл шаруашылығы вице-министрі Азат Сұлтанов атап өткендей, биылғы негізгі жетістік – дәстүрлі емес нарықтарға шығу арқылы экспорт ауқымын кеңейту. Оның айтуынша, өнім көлемінің ұлғаюы, мемлекеттік қолдаудың жүйелі шаралары және фермерлердің белсенділігі Қазақстан үшін жаңа экспорт бағыттарын ашуға мүмкіндік берген.
Бес жылдан кейін алғаш рет Қазақстан Әзербайжан, Грузия және Түркияға астық экспортын қайта жандандырып, Италияға қатты бидай жеткізу көлемін де арттырды. Сонымен қатар, бұрын-соңды экспортталмаған Бельгия, Польша, Португалия, Норвегия және Ұлыбритания сияқты еуропалық нарықтарға да өнім жөнелтіле бастады. Марокко мен Біріккен Араб Әмірліктері де қазақстандық астыққа қызығушылық танытып отыр. Мамырдың соңына дейін Мароккоға 60 мың тонна бидай жөнелту жоспарланса, Вьетнамға да 15 мың тонналық сынамалық партияны жеткізу келісілген.
Дәстүрлі нарықтарда да өсім байқалады. 2024–2025 жылдың қыркүйек-сәуір айларында Орталық Азия елдері, Ауғанстан, Түркия және Қытай қазақстандық астық пен ұнды былтырғы кезеңмен салыстырғанда көбірек импорттады. Мәселен, Өзбекстан – 28%, Тәжікстан – 44%, Қырғызстан – 2,4 есе, Иран – 16 есе, Әзербайжан – 113 есе, Ауғанстан – 34% өсім көрсетті.
Бұған қоса, Қытай қазақстандық өсімдік шаруашылығы өнімдеріне ерекше қызығушылық танытып отыр. Жергілікті өндірістің өсуіне қарамастан, бұл елде қазақстандық жемдік ұнға деген сұраныс тұрақты сақталуда. Осы маусымда Қытайға 1,8 млн тонна астық пен ұн экспортталды – бұл былтырғыдан 27%-ға жоғары көрсеткіш.
Астық экспортындағы осындай нәтижелер мемлекеттік қолдау шараларының тиімділігін және халықаралық нарықта қазақстандық өнімнің сенімділігі мен сапасына деген жоғары сұранысты айқын көрсетеді.
Дегенмен, жаңа нарықтарға шығу үшін икемділік, баламалы логистикалық тізбектер құру және ауыл шаруашылығы өнімдерінің бәсекеге қабілеттілігін арттыру маңызды болып қала береді.
