Спорт – салауатты өмір салтын қалыптастырудың ғана емес, қоғамды біріктірудің де маңызды құралы. Әсіресе ауылдық жерлерде тұрғындардың бос уақытын тиімді ұйымдастыру, жастарды спортқа баулу және олардың қабілетін дамыту мәселесі өзекті. Алматы облысында осы бағыттағы жұмыстар жүйелі түрде жүргізіліп келеді. Өңірде спорт инфрақұрылымын кеңейту, бұқаралық жарыстар ұйымдастыру және жас спортшыларды қолдау арқылы дене шынықтырумен айналысатын тұрғындардың үлесін арттыру көзделген.
Облыста спорттың қолжетімділігін арттыру үшін инфрақұрылымды дамытуға ерекше көңіл бөлінуде. Соңғы үш жылда өңірде жеті спорт кешені салынып, пайдалануға берілген. Қазіргі уақытта Кеген, Жамбыл, Ұйғыр, Райымбек және Еңбекшіқазақ аудандарында тағы бес спорт нысанының құрылысы жүргізіліп жатыр. Бұдан бөлек, 13 спорт нысанының жобалық-сметалық құжаттамасы әзірленген. Бүгінде Алматы облысында барлығы 1 232 спорт нысаны бар. Жаңа кешендердің салынуы тұрғындарға спортпен тұрақты айналысуға мүмкіндік беріп қана қоймай, ауылдық елді мекендердегі балалар мен жасөспірімдердің түрлі спорт секцияларына қатысуына жол ашады. Дегенмен спорт инфрақұрылымының тиімділігі тек ғимараттар санымен өлшенбейді. Нысандардың тұрғындарға қолжетімді болуы, жаттықтырушылармен қамтамасыз етілуі және спорттық іс-шаралардың тұрақты ұйымдастырылуы да маңызды.
Алматы облысында бұқаралық спортты дамытуға бағытталған ірі жобалардың бірі – «Алатау лигасы». Үш жылдан бері жүзеге асырылып келе жатқан бастама облыстың әртүрлі аудан-қалаларындағы спорт әуесқойларын біріктіріп келеді. Лига аясында 16 жастан асқан тұрғындар футбол, волейбол, баскетбол және үстел теннисі бойынша жарыстарға қатыса алады. 2026 жылы жобаның алғашқы кезеңінде облыстың ауылдық округтерінде 160-тан астам спорт клубы құрылып, қатысушылар саны шамамен 12 мың адамға жеткен. Бұл көрсеткіш ауылдық жерлерде бұқаралық спортқа деген қызығушылықтың жоғары екенін аңғартады. Облыстық «Бұқаралық спорт клубының» директоры Қайыржан Бейсембетовтің айтуынша, жобаның басты мақсаты – тұрғындарды жарыстарға қатыстырумен шектелмей, спортты олардың күнделікті өмірінің бір бөлігіне айналдыру.
«Алатау лигасының» басты құндылығы — адамдарда. Бұқаралық спорт үлкен жарыстардан емес, ең алдымен әр адамның клубқа келіп, өзіне ұнайтын спорт түрін таңдап, онымен тұрақты түрде айналысуға деген ниетінен басталады. Біз спортты күнделікті өмірдің ажырамас бөлігіне айналдырып, командалардың шынайы спорттық қауымдастық ретінде қалыптасуына жағдай жасап отырмыз. Бүгінде лигаға облыстың әртүрлі аудандары мен қалаларының тұрғындары қатысады. Жыл сайын бұл қозғалыстың ауқымы кеңейіп келеді», – деді Қайыржан Бейсембетов.
Лиганың ерекшелігі – оған кәсіби спортшылармен қатар, күнделікті жұмыс істейтін, білім алатын және спортты сүйікті ісіне айналдырған тұрғындардың қатыса алуында. Мұндай жарыстар адамдардың спорттық қабілетін шыңдап қана қоймай, командалық жауапкершілік пен өзара қолдау мәдениетін қалыптастыруға ықпал етеді.
«Алатау лигасына» қатысушылар үшін әрбір турнир – дайындық деңгейін бағалауға, тәжірибе жинақтауға және жаңа жетістіктерге ұмтылуға мүмкіндік. Үстел теннисінен жарысқа қатысушы Лариса Гунгер спорттық бәсекелердің тұрғындарды біріктірудегі маңызын атап өтті.
«Біз жарыстарға өте жауапкершілікпен дайындаламыз: жаттығамыз, команда болып жиналамыз, бір-бірімізге қолдау көрсетеміз. Әр жарыста бұдан да жақсы нәтиже көрсетуге тырысамыз. Ең бастысы, мұнда спортпен кәсіби түрде айналыспайтын қарапайым адамдар да қатыса алады. Олар жұмыс істейді, оқиды, күнделікті тіршілігімен айналысады, соған қарамастан спортқа уақыт табады. Мұндай бастамалар адамдарды шынымен біріктіреді», – дейді Лариса Гунгер.
«Алатау лигасының» қорытынды кезеңі 2026 жылдың қараша айына жоспарланған. Финалдық жарыстарда іріктеу кезеңдерінен өткен үздік командалар бас қосып, жеңімпаздар мен жүлдегерлер анықталады. Алматы облысында балалар мен жасөспірімдер спортын дамыту да басым бағыттардың бірі. Осы мақсатта жүзеге асырылып жатқан «Жеңіс жолы» бағдарламасы жас спортшылардың қабілетін анықтауға, олардың жарыс тәжірибесін арттыруға және болашақта кәсіби спортқа қадам басуына мүмкіндік береді. 2025 жылы бағдарламаның іріктеу кезеңіне U15 жас санатындағы 10 мыңнан астам спортшы қатысқан. Жарыстар бокс, еркін күрес, таеквондо, дзюдо және қазақ күресі бойынша ұйымдастырылады. 2026 жылдың тамыз айында өткен финалдық кезеңде Қарасай, Іле және Кеген аудандарының жас спортшылары жоғары нәтижелер көрсеткен. Мұндай жарыстардың маңызы жүлделі орындармен ғана шектелмейді. Жасөспірімдер бәсекеге түсуді, жеңілістен сабақ алуды, тәртіп сақтауды және алдына нақты мақсат қоюды үйренеді. Ал алғашқы спорттық жетістіктер олардың болашақта кәсіби деңгейге көтерілуіне негіз болуы мүмкін.
Өңірде балалар мен жасөспірімдерді спортқа тарту жұмыстары арнайы спорт ұйымдары арқылы да жүргізілуде. Қазіргі уақытта Алматы облысындағы спорт ұйымдарында 6 мен 16 жас аралығындағы 25 мыңнан астам бала мен жасөспірім спорттың 67 түрімен тегін айналысады. Олармен 960-тан астам жаттықтырушы жұмыс істейді. Бұл туралы Алматы облысының дене шынықтыру және спорт басқармасы басшысының орынбасары Жансерік Әдиахметов мәлімдеді.
«Бүгінде өңірдегі спорт ұйымдарында 6 мен 16 жас аралығындағы 25 мыңнан астам бала мен жасөспірім спорттың 67 түрімен тегін айналысады. Олармен 960-тан астам жаттықтырушы жұмыс істеп, спортшыларды даярлау мен спорт резервін қалыптастырудың тұрақты жүйесін дамытуға үлес қосып келеді. Әрбір бала күшті, епті әрі батыл болуды армандайды. Спорт осы қасиеттерді қалыптастыруға көмектеседі. Біздің міндетіміз — спортпен айналысатындар санын арттырып қана қоймай, жоғары нәтижелерге қол жеткізуге қажетті жағдай жасау. Бұл өңірде ғана емес, бүкіл елімізде спорттың дамуына тың серпін береді», – деді Жансерік Әдиахметов.
Оның айтуынша, балалар спортының дамуы үшін жүйелі дайындық пен білікті жаттықтырушылардың болуы ерекше маңызды. Сондықтан жас спортшыларды даярлау, олардың қабілетін ерте анықтау және спорт резервін қалыптастыру бағытындағы жұмыстар жалғасып келеді.
Алматы облысында бұқаралық спорттың ауқымын жыл сайын ұйымдастырылатын жарыстардың саны да көрсетеді. Өңірде бір жылда 4 мыңнан астам спорттық іс-шара өткізіліп, оларға қатысушылардың жалпы саны 600 мың адамнан асады. Бұл жарыстарға балалар мен жасөспірімдерден бастап, ересектерге дейін түрлі жас санатындағы тұрғындар қатысады. Бірі үшін спорттық жарыс – алғашқы тәжірибе жинақтау мүмкіндігі болса, енді бірі үшін белсенді өмір салтын ұстанудың, жаңа орта табудың және өз мүмкіндігін сынаудың жолы. Ал жас спортшылар үшін осындай жарыстар кәсіби спортқа бастайтын алғашқы баспалдақ болуы мүмкін.
Алматы облысында спортты дамыту бағытында қолға алынған жобалар тұрғындардың дене шынықтыруға қызығушылығын арттырумен қатар, ауыл мен қала арасындағы спорттық мүмкіндіктерді кеңейтуге бағытталған. Жаңа спорт кешендерінің салынуы, «Алатау лигасы» арқылы әуесқой командалардың көбеюі және «Жеңіс жолы» бағдарламасы аясында жас спортшылардың қолдау табуы осы бағыттағы жұмыстардың нақты көрінісі. Дегенмен алдағы міндет тек спортпен айналысатын тұрғындар санын көбейту емес. Ең алдымен, әрбір баланың қабілетін дамытуына, ауыл жастарының сапалы спорттық дайындықтан өтуіне және тұрғындардың жасына қарамастан белсенді өмір салтын ұстануына жағдай жасау маңызды.
