Ал қайталама нарықтағы пәтерлер 14,3 пайызға қымбаттаса, жалдау ақысы 11,9 пайызға артқан.
Ең алаңдатарлық жағдай Астана мен Алматы қалаларында тіркелді. Қараша айында бұл екі мегаполисте соңғы 22 айдағы ең күрт баға өсімі байқалған.
Бағаның күрт көтерілуіне негізгі себеп ретінде сарапшылар 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап қосылған құн салығы (ҚҚС) мөлшерлемесінің өсуін атап отыр. Көптеген құрылыс компаниялары пәтер бағасын қайта қарап, мұны алдағы фискалдық өзгерістерге дайындықпен түсіндіруде.
Алайда жылжымайтын мүлік саласының бірқатар маманы бұл қадам әдейі жасалған деп санайды. Олардың айтуынша, құрылысшылар 2025 жылдың өзінде-ақ бағаны біртіндеп көтеріп, жаңа жылда күрт секіріс болмауы үшін алдын ала әрекет еткен.
Бұл ретте QZ Economy. Талдау Telegram-арнасының сарапшылары тұрғындарды дүрбелеңге берілмеуге шақырып отыр. Олар маңызды заңдық жайтқа назар аударады:
«Егер тұрғын үй құрылысы 2025 жылы немесе одан бұрын басталса, оны 2026 жылы сату кезінде ҚҚС есептелмейді. Салық тек құрылысы 2026 жылы басталған нысандардағы пәтерлерге ғана қатысты болады», – деп ескертті сарапшылар.
Ұлттық экономика министрлігі тұрғын үй бағасының өсуін ҚҚС-пен байланыстыруға үзілді-кесілді қарсы. Министрліктің бірінші вице-министрі Азамат Әмрин бұл реформаның нарыққа әсері бірден байқалмайтынын атап өтті.
«Сатылатын пәтерлерге ҚҚС тек 2027–2028 жылдары ғана әсер ете бастайды. Сондықтан қазіргі баға өсіміне ҚҚС себеп емес», – деді ол.
Сондай-ақ вице-министр Қазақстанда 2001 жылдан бері тұрғын үйге ҚҚС салынбағанын, соған қарамастан бағаның үнемі өсіп келгенін еске салды. Оның айтуынша, бұл – нарықтың табиғи үдерісі.
2026 жылғы жағдай нарықтағы белгілі бір парадоксты көрсетіп отыр: баға өсіп жатқанымен, тұрғын үй ұсынысы да рекордтық деңгейге жеткен. Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, 2025 жылдың 11 айында елде шамамен 17 миллион шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілген. Бұл өткен жылмен салыстырғанда 4 пайызға көп. Оның 11 миллион шаршы метрі – көпқабатты үйлер.
Осыған байланысты QZ Economy. Талдау сарапшылары орынды сұрақ қояды: ұсыныс артып жатқанда, баға неге төмендемейді? Олар мұның екі негізгі себебін атап өтті:
– құрылыс компаниялары салық реформасы төңірегіндегі ақпараттық шуды пайдаланып, сұранысты қолдан күшейтіп отыр;
– бастапқы нарықтағы пәтерлерді қолма-қол ақшаға сатуға шектеу қойылып, барлық мәміле банк арқылы өтетін болғандықтан, қаржылық ашықтық артты. Бұл жасырын табыс мүмкіндігін азайтып, ресми бағаның өсуіне әсер етті.
