Бүгінде Алматы облысында қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету және құқық бұзушылықтардың алдын алу мақсатында заманауи цифрлық технологиялар пайдаланылып келеді. Соның бірі – жасанды интеллект негізінде жұмыс істейтін бейнеаналитика жүйесі. Бұрын бейнебақылау камералары негізінен оқиғаларды тіркеу үшін қолданылса, қазір олардан алынған ақпаратты арнайы алгоритмдер арқылы талдауға мүмкіндік бар. Бұл полиция қызметкерлерінің қажетті мәліметтерді жылдам анықтауына және қылмыстарды ашу жұмысын жеделдетуіне көмектеседі.
Бейнеаналитика жүйесінің басты мүмкіндіктерінің бірі – адамды сыртқы белгілері бойынша іздеу. Жасанды интеллект камералардан алынған бейнежазбаларды талдап, адамның киімі, сыртқы келбеті және басқа да көзге көрінетін ерекшеліктері арқылы қажетті кадрларды іріктей алады. Мәселен, полиция белгілі бір күдіктіні іздеген жағдайда, жүйе әртүрлі аумақта орналасқан камералардың жазбаларын салыстырып, сипаттамаға сәйкес келетін бейнелерді анықтауға көмектеседі. Осылайша құқық қорғау органдарының қызметкерлері бірнеше сағаттық бейнежазбаны қолмен қарап шығуға кететін уақытты үнемдей алады.
Алайда жасанды интеллект адамның қылмысқа қатысы бар-жоғын өздігінен анықтамайды. Жүйе ұсынған ақпаратты тексеру, дәлелдемелерді жинау және оларға құқықтық баға беру құзыретті органдардың міндеті болып қала береді. Жасанды интеллект технологиялары жол қауіпсіздігін қамтамасыз ету және жол-көлік оқиғаларын тергеу кезінде де қолданылуы мүмкін. Бейнеаналитика көлік құралдарын мемлекеттік тіркеу нөмірі, маркасы, моделі және түсі бойынша іздеуге мүмкіндік береді.
Мысалы, жол апатын жасаған жүргізуші оқиға орнынан кетіп қалған жағдайда, полиция бейнебақылау камераларының көмегімен сипаттамаға сәйкес келетін көлікті анықтап, оның ықтимал қозғалыс бағытын зерттей алады. Бұл іздестіру жұмыстарын жеделдетуге мүмкіндік бергенімен, жүйенің нәтижесі бейнежазбаның сапасына, жарыққа, көліктің қозғалыс жылдамдығына және мемлекеттік нөмірдің анық көрінуіне байланысты болады. Сондықтан алынған мәліметтер қосымша тексеріледі.
Бейнеаналитика жүйелері адам мен көлікті іздеумен ғана шектелмейді. Арнайы алгоритмдер қоғамдық орындардағы төбелес, адамдардың шамадан тыс шоғырлануы немесе кіруге тыйым салынған аумақтарға өту сияқты жағдайларды анықтауға бейімделуі мүмкін. Мұндай оқиғалар тіркелген жағдайда тиісті ақпарат жедел басқару орталығына жолданып, полиция қызметкерлерінің дер кезінде әрекет етуіне жағдай жасалады. Сонымен қатар жасанды интеллект жол-көлік оқиғаларының қаупін бағалау үшін де пайдаланылуы мүмкін. Ол бұрын тіркелген апаттар, көлік қозғалысының қарқындылығы, ауа райы және өзге де деректерді талдау арқылы қауіпті жол учаскелерін анықтауға көмектеседі. Бұл ақпарат патрульдік полицияның жұмысын жоспарлау және жол қауіпсіздігін арттыру шараларын ұйымдастыру кезінде ескерілуі мүмкін.
Өңірде цифрлық технологияларды енгізумен қатар жол қауіпсіздігін қамтамасыз ету бағытындағы жұмыстар да жалғасуда.
2026 жылдың алғашқы тоғыз айында Алматы облысында жол-көлік оқиғаларынан қаза тапқандар саны өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда шамамен 29,5 пайызға төмендеген.
Атап айтқанда, 2025 жылдың тоғыз айында жол апаттарынан 275 адам көз жұмса, биыл осы кезеңде 194 адам қаза тапқан. Яғни бір жыл ішінде жол-көлік оқиғаларынан болған өлім саны 81 адамға азайған. Дегенмен бұл оң өзгерісті тек жасанды интеллект технологияларының нәтижесі деп бағалауға болмайды. Жол қауіпсіздігіне полицияның профилактикалық жұмыстары, жол инфрақұрылымының жағдайы, жүргізушілердің тәртібі және басқа да факторлар әсер етеді. Соған қарамастан, бейнеаналитика өңірдегі қоғамдық және жол қауіпсіздігін қамтамасыз етудің маңызды құралдарының біріне айналып келеді.
Алматы облысында жасанды интеллект технологияларын пайдаланудың нақты нәтижелері қылмыстарды ашу көрсеткіштерінен де байқалады. Өңірде жасанды интеллект көмегімен қылмыстарды ашу көрсеткіші 2,1 есеге артқан. Қазіргі уақытта бейнеаналитика құқық бұзушылықтарды ашуға көмектесетін құралдар арасында екінші орында тұр. Сондай-ақ тергеуі аяқталған қылмыстық істердің 31,7 пайызында бейнеаналитика дәлелдемелік базаны қалыптастыруға үлес қосқан. Мұндай технологиялар полицияға үлкен көлемдегі ақпаратты қысқа мерзімде өңдеуге, іздеуге қажетті бейнежазбаларды анықтауға және оқиғалардың мән-жайын зерттеуге мүмкіндік береді. Дегенмен жасанды интеллект құқық қорғау органдарының қызметін алмастырмайды. Оның негізгі міндеті – ақпаратты талдауды жеңілдету және тергеуге қажетті мәліметтерді жылдам ұсыну.
