Атом энергетикасы қазіргі таңда жаһандық энергетикалық баланстың маңызды бөлігін құрайды. Көптеген елдер тұрақты және қуатты энергия көздерін іздестіру барысында атом электр станцияларының (АЭС) құрылысын дамытып келеді. АЭС-тің қуаты мен тиімділігі көптеген факторларға байланысты, соның ішінде технологиялық прогресс пен жобаларды іске асырушы компаниялардың біліктілігі үлкен рөл атқарады. Әлемдегі ең қуатты атом электр станцияларын кім салады? Бүгін alataunews.kz сайтының тілшісі осы мәселені талдайды.
Атом энергетикасы саласындағы ең ірі және беделді компаниялар бірнеше елде бар. Франция, Ресей, АҚШ және Қытай осы саладағы негізгі ойыншылар болып табылады. Олар тек өз елдерінде ғана емес, әлемнің түкпір-түкпірінде АЭС жобаларын іске асырып, атом энергетикасын дамытумен айналысады.
1. «Росатом» (Ресей)
«Росатом» корпорациясы – атом энергетикасы саласындағы әлемдегі ең ірі компаниялардың бірі. Ресейлік компания көптеген ірі жобаларды жүзеге асырып, халықаралық нарықта көшбасшыға айналды. «Росатом» АЭС құрылысы бойынша 35-тен астам жобаны іске асырып, әлемнің түрлі аймақтарында жұмыс істейді. Қазіргі таңда олардың жобалары Мысырда, Түркияда, Үндістанда және басқа да елдерде жүргізіліп жатыр.
«Росатомның» танымал жобаларының бірі – «АЭС Аккую» (Түркия). Бұл станция Түркиядағы алғашқы АЭС және жобаның жүзеге асырылуы аймақ үшін стратегиялық маңызды. «Аккую» станциясының толық қуаты 4800 МВт.
2. EDF (Electricité de France, Франция)
Франциядағы EDF – әлемдегі ең қуатты атом станцияларын салу және басқару жөніндегі жетекші компаниялардың бірі. EDF көптеген халықаралық жобаларға қатысып жүр, Еуропа елдерінің энергетикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етуде маңызды рөл атқарады. Компанияның технологиялары жоғары қауіпсіздік стандарттарына сай, ал АЭС жобаларының тиімділігі жоғары.
EDF ең ірі жобаларының бірі – «Фламанвиль-3» атом станциясы. Бұл Еуропадағы қуатты АЭС-тердің бірі, оның қуаты 1630 МВт.
3. CNNC (China National Nuclear Corporation, Қытай)
Қытайдағы CNNC корпорациясы – әлемдік атом энергетикасы нарығында жылдам дамып келе жатқан компания. Қытай үкіметі энергетика саласына үлкен инвестициялар салып, елдің атом энергетикасы секторын қарқынды түрде дамытуды жалғастыруда. CNNC көптеген жаңа технологияларды енгізіп, экспортқа бағытталған жобаларды жүзеге асырады.
CNNC компаниясы Hualong One деп аталатын өз технологиясын жасап шығарды. Бұл реактор әлемдегі ең қуатты әрі қауіпсіз реакторлардың бірі саналады және оны басқа елдерде экспорттық жоба ретінде салу жоспарлануда.
4. Westinghouse Electric Company (АҚШ)
АҚШ-тағы Westinghouse Electric компаниясы да атом энергетикасы саласындағы жаһандық көшбасшылардың бірі. Компания заманауи AP1000 реакторын жасап шығарды, ол қауіпсіздік және тиімділік көрсеткіштері бойынша алдыңғы қатарда тұр. Westinghouse өз реакторларын Қытай, Оңтүстік Корея, Үндістан және басқа да елдерде іске қосуда.
Атом энергетикасы саласында жаңа технологияларды енгізу және қауіпсіздік шараларын күшейту маңызды фактор. АЭС жобаларының қауіпсіздігі халықаралық стандарттар мен нормаларға сәйкес жүргізіледі. Әлемдегі жетекші компаниялар қауіпсіздік жүйелерін жетілдіріп, технологияларды жаңарту арқылы станциялардың жұмыс істеу тиімділігін арттыруға тырысады.
Қазіргі уақытта «шағын модульдік реакторлар» (SMR) және төртінші буын реакторлары секілді инновациялық шешімдер зерттелуде. SMR технологиясы аз аумақта орналасқан реакторларды салып, қауіпсіздікті арттыруға мүмкіндік береді. Бұл технологиялар болашақта атом энергетикасының одан әрі дамуында үлкен рөл атқарады.
Қазіргі уақытта АЭС құрылысын салу туралы біздің елімізде де қоғамдық талқылау қызып тұр. Бұл талқылау қазанның басына дейін жалғасатыны анық. Себебі 6қазан күні елімізде жалпы халықтық референдум өтеді. Бұл туралы мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына жолдуы кезінде айтты. Президенттің айтуынша, бұл халақ үніне құлақ асатын, естуші үкіметтің оң шешімі. Мемлекетке қатысты маңызды мәселереде халықпен кеңінен ақылдасып, жан жақты талқылап, келісіп барып шешім қабылдау керек. Бұл жолы да елімізе АЭС құрылысын салу және салмау туралы шешімді 6 қазақ күні жалпы халықтық референдум арқылы қабалдайтын болады.
