Қоғамның дамуы мен мемлекеттің өркендеуі ең алдымен заңның үстемдігіне байланысты. Заң – қоғамдық қатынастарды реттейтін, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғайтын және қоғамдағы тәртіп пен тұрақтылықты қамтамасыз ететін маңызды құрал. Сондықтан кез келген құқықтық мемлекетте заңның орны ерекше.
Заң үстемдігі – демократиялық қоғамның негізгі қағидаларының бірі. Бұл қағида бойынша мемлекетте барлық азаматтар, лауазымды тұлғалар және мемлекеттік органдар заң алдында тең болады. Ешкім заңнан жоғары тұрмайды және әрбір әрекет заң аясында жүзеге асырылуы тиіс. Осындай жағдайда ғана қоғамда әділдік орнап, азаматтардың мемлекетке деген сенімі артады.
Құқықтық мемлекет құру жолында заңның маңызы зор. Заң адамдардың құқықтары мен міндеттерін айқындап қана қоймай, олардың қауіпсіздігін қамтамасыз етеді. Әр азаматтың өмір сүру, білім алу, еңбек ету, денсаулығын қорғау және өз пікірін еркін білдіру құқықтары заң арқылы қорғалады. Сонымен қатар заң қоғамдық тәртіпті сақтауға, құқық бұзушылықтардың алдын алуға және азаматтар арасындағы дауларды әділ шешуге мүмкіндік береді.
Қоғамдағы тұрақтылық пен тыныштықтың сақталуы да заң талаптарының орындалуына тікелей байланысты. Егер әрбір азамат заңды құрметтеп, белгіленген талаптарды сақтайтын болса, қоғамда тәртіп нығайып, құқық бұзушылықтар азаяды. Ал заң талаптарының ескерілмеуі түрлі келеңсіз жағдайларға, әлеуметтік шиеленістерге және қоғамдық қауіпсіздіктің әлсіреуіне алып келуі мүмкін.
Қазіргі таңда құқықтық мәдениетті қалыптастыру мәселесі ерекше маңызға ие болып отыр. Құқықтық мәдениет дегеніміз – азаматтардың заңдарды білуі, өз құқықтары мен міндеттерін түсінуі және заң талаптарын саналы түрде орындауы. Құқықтық сауатты адам өз құқығын қорғай алады, сондай-ақ өзгенің құқығын құрметтеуге де жауапкершілікпен қарайды. Сондықтан жастар арасында құқықтық білімді насихаттау, заң талаптарын түсіндіру және құқықтық тәрбие беру жұмыстары үздіксіз жүргізілуі қажет.
Мемлекет тарапынан заңдылықты нығайтуға және құқықтық тәртіпті қамтамасыз етуге бағытталған түрлі реформалар жүзеге асырылуда. Азаматтардың құқықтарын қорғау тетіктері жетілдіріліп, мемлекеттік қызметтің ашықтығы мен есептілігі артып келеді. Сонымен қатар құқық қорғау органдары құқық бұзушылықтардың алдын алу бағытында жүйелі жұмыстар жүргізуде. Мұның барлығы қоғамдағы заң үстемдігін қамтамасыз етуге және халықтың әл-ауқатын арттыруға бағытталған маңызды қадамдар болып табылады.
Заңға бағыну – әрбір азаматтың конституциялық міндеті ғана емес, қоғам алдындағы жауапкершілігі. Өз құқықтарын талап ете білумен қатар, азаматтар өз міндеттерін де адал орындауы қажет. Себебі құқық пен міндет бір-бірімен тығыз байланысты ұғымдар. Қоғамдағы әр адамның заңға деген құрметі мемлекеттегі жалпы құқықтық тәртіптің деңгейін айқындайды.
Тарихқа көз жүгіртсек, заң үстемдігі берік орныққан мемлекеттердің дамуы да жоғары деңгейде болғанын көруге болады. Өйткені әділдік пен тәртіп сақталған жерде инвестиция тартылады, экономика дамиды, халықтың тұрмыс сапасы жақсарады. Ал заңсыздық белең алған қоғамда тұрақты даму мен өркендеу туралы айту қиын.
Сондықтан заң талаптарын сақтау – тек жеке адамның мүддесі үшін емес, бүкіл қоғамның игілігі үшін маңызды. Әрбір азамат заңға құрметпен қарап, құқықтық мәдениетті қалыптастыруға үлес қосуы тиіс. Сонда ғана әділетті, қауіпсіз және дамыған қоғам құруға мүмкіндік туады.
Қорытындылай келе, заң – қоғамдық тәртіптің, тұрақтылықтың және әділеттіліктің басты кепілі. Заң үстемдігі қамтамасыз етілген мемлекетте азаматтардың құқықтары қорғалып, қоғамның дамуына қолайлы жағдай жасалады. Сондықтан заңды құрметтеу мен оның талаптарын сақтау – әрбір азаматтың борышы әрі елдің жарқын болашағына қосқан маңызды үлесі.
