Қарасай аудандық Мансап орталығының басшысы Дулат Сансызбаевтың айтуынша, бүгінде жұмыспен қамту саласындағы мемлекеттік қолдау азаматтың жасына, кәсіби тәжірибесіне және еңбек нарығындағы қажеттілігіне қарай бірнеше бағытты қамтиды.
Жаңа мамандық меңгеруге мүмкіндік бар
Еңбек нарығы үнемі өзгеріп отырады. Соған сәйкес жұмыс іздеушілерге қойылатын талап та артып келеді. Кей жағдайда тұрақты жұмыс табу үшін бұрынғы мамандық жеткіліксіз болып, жаңа кәсіби дағды қажет болуы мүмкін.
Осындай азаматтарға қысқа мерзімді кәсіптік оқыту бағдарламасы ұсынылады. Үш айға созылатын курстар барысында қатысушылар жаңа мамандық немесе еңбек нарығында сұранысқа ие дағдыларды меңгереді. Оқу кезінде оларға шәкіртақы төленіп, жол жүру шығындары өтеледі.
Биыл Қарасай ауданында аталған мүмкіндікпен 93 тұрғын қамтылған.
Кәсіпкерлікке бет бұрғысы келетіндер үшін «Бастау Бизнес» жобасы жұмыс істейді. Бағдарлама аясында тұрғындар кәсіп жүргізудің негізгі тетіктерін меңгеріп, бизнес бастауға қажетті білім алады. 2026 жылы Қарасай ауданынан 352 адам осы бағытта оқудан өткен.
27 тұрғын бизнесін бастауға грант алды
Жеке кәсіп ашудағы негізгі кедергілердің бірі – бастапқы капиталдың болмауы. Мемлекеттік гранттар осы мәселені шешуге мүмкіндік беретін қолдау тетіктерінің бірі.
Биыл Қарасай ауданының 27 тұрғыны бизнес-идеяларын жүзеге асыру үшін 400 АЕК көлемінде, яғни әрқайсысы 1 млн 730 мың теңгеден грант алған.
Мұндай қолдау жұмыс іздеп жүрген азаматқа тек бос жұмыс орнын ұсынумен шектелмейді. Кәсіпкерлікке бейімі бар тұрғынға өзінің жұмыс орнын құрып, болашақта өзгелерді де жұмыспен қамтуға мүмкіндік береді.
Жас мамандарға алғашқы еңбек тәжірибесін жинауға жағдай жасалған
Оқу орнын енді тәмамдаған жастардың еңбек нарығына бейімделуіндегі басты қиындықтардың бірі – тәжірибенің болмауы. Жұмыс беруші маманнан тәжірибе талап етеді, ал жас түлек оны алғашқы жұмыс орнына орналаспайынша жинай алмайды.
Бұл мәселені шешудің бір жолы – «Жастар практикасы».
Биыл Қарасай ауданында бағдарламаға 101 жас маман қатысқан. Оған 35 жасқа дейінгі, оқу орнын бітіргеніне бес жылдан аспаған және алған мамандығы бойынша еңбек өтілі жоқ азаматтар қатыса алады.
Практика бір жылға дейін жалғасады. Еңбекақы мөлшері кемінде 30 АЕК-ті құрайды. Жұмыс істеген кезең ресми еңбек өтіліне енгізіліп, әр жас маманға тәлімгер бекітіледі.
Дулат Сансызбаевтың айтуынша, бағдарламаны аяқтағаннан кейін қатысушының тұрақты жұмыс орнында қалуына нақты мүмкіндік бар.
Бұл тұрғыдан «Жастар практикасының» маңызы уақытша жұмыспен ғана шектелмейді. Бағдарлама жас маманға кәсіби ортаға бейімделуге, теориялық білімін тәжірибеде қолдануға және еңбек жолын бастауға мүмкіндік береді.
50 жастан асқан азаматтар да еңбек нарығынан тыс қалмайды
Жұмыспен қамту бағдарламаларының тағы бір бағыты – жасы үлкен азаматтарды еңбек нарығында қолдау.
«Күміс жас» жобасы 50 жастан асқан тұрғындарды жұмысқа орналастыруға бағытталған. Бағдарлама бойынша жұмыс берушінің еңбекақы шығындарының бір бөлігін мемлекет субсидиялайды. Алғашқы кезеңде субсидия көлемі 70 пайызға дейін жетіп, кейін біртіндеп 60 пайызға дейін төмендейді. Жобаға қатысу мерзімі 36 айға дейін созылуы мүмкін.
Қарасай ауданында осы бағдарлама арқылы 53 адам жұмысқа орналасқан.
Бұдан бөлек, 49 тұрғын әлеуметтік жұмыс орындарымен қамтылған. Бұл жағдайда мемлекет еңбекақының 35 пайызын субсидиялайды, бірақ төлем мөлшері 24 АЕК-тен аспайды. Қалған бөлігін жұмыс беруші төлейді.
622 адам қоғамдық жұмысқа тартылған
Тұрақты жұмыс іздеп жүрген кезеңде уақытша табысқа мұқтаж азаматтар үшін қоғамдық жұмыстар қарастырылған. Оның басты ерекшелігі – жұмысқа орналасу үшін алдын ала арнайы кәсіби даярлықтың міндетті болмауы.
Жыл басынан бері Қарасай ауданында 622 тұрғын қоғамдық жұмыстарға қатысқан.
Бұл бағыт уақытша сипатта болғанымен, жұмыссыз қалған азаматтың еңбек нарығынан ұзақ уақытқа қол үзіп қалмауына және тұрақты жұмыс іздеген кезеңде табыс табуына мүмкіндік береді.
Негізгі нәтиже – тұрақты жұмыс
Мансап орталығы жұмысының маңызды көрсеткіштерінің бірі – азаматтарды тұрақты жұмыспен қамту. Жыл басынан бері Қарасай ауданында 1607 адам тұрақты жұмыс орындарына орналасқан.
Бұл санның артында әртүрлі жағдай тұр. Бір тұрғын оқу орнын аяқтағаннан кейін алғашқы жұмысын тапса, екіншісі жаңа кәсіп меңгеріп еңбек нарығына қайта оралған. Тағы бірі мемлекеттік грант алып, өз ісін бастауға мүмкіндік алған.
Осы көрсеткіштер жұмыспен қамту саясатының бір ғана құралға негізделмейтінін аңғартады. Еңбек нарығына алғаш қадам басқан жас маман мен ұзақ уақыт жұмыс істеген тәжірибелі азаматтың қажеттілігі бірдей емес. Сол сияқты жалдамалы жұмыс іздейтін адам мен кәсіп бастауды жоспарлаған тұрғынға да әртүрлі қолдау қажет.
Сондықтан қазіргі Мансап орталығының қызметі бос жұмыс орындарын ұсынумен ғана шектелмейді. Мұнда тұрғын кәсіби бағдар алып, білімін жетілдіре алады, жұмыспен қамту бағдарламасына қатысады немесе кәсіпкерлік бастамасын жүзеге асырудың жолдарын қарастырады.
Қарасай ауданындағы нәтижелер де осы кешенді тәсілдің маңызын көрсетеді: тұрғынға дайын жұмыс орнын ұсынумен қатар, оның еңбек нарығында өз орнын табуына мүмкіндік беретін жағдай қалыптастыру – жұмыспен қамтудың негізгі міндеттерінің бірі.
