Ұлттық Банктің мәліметінше, инфляцияның күшеюі, сұраныстың ұсыныстан асып түсуі және белсенді фискалдық саясаттың әсерінен ақша-кредит жағдайларының жұмсаруы бағаның шектен тыс өсу қаупін тудырған.
Осыған байланысты инфляцияны тұрақтандыру және баға бақылауын сақтау мақсатында базалық мөлшерлемені өзгеріссіз қалдыру – экономикалық жағдайды теңгеру үшін қажетті шешім болған.
Қыркүйекте жылдық инфляция 12,9 пайызға дейін өсіп (тамызда – 12,2%), Ұлттық Банктің болжамынан жоғары көрсеткіш тіркелді. Азық-түлік тауарларының жекелеген санаттары айтарлықтай қымбаттап, бұл өндіріс шығындарының артуы мен импорт бағасының өсуіне байланысты болды.
Сондай-ақ, қызмет көрсету саласындағы инфляция 15,3 пайызға жетті. Оның ішінде реттелетін қызметтердің қымбаттауы (30,4%) және нарықтық сервистер бағасының өсуі шешуші рөл атқарды. Жанар-жағармай нарығын ырықтандыру шараларының жалғасуы нәтижесінде азық-түлікке жатпайтын инфляция да үдей түсті (10,8%), себебі бір жыл ішінде отын бағасы 11,9 пайызға, ал қыркүйекте 3,4 пайызға өскен.
Инфляциялық күтулер жоғары күйінде қалуда
Айлық инфляция тамыздағы 1,0 пайыздан қыркүйекте 1,1 пайызға дейін жеделдеді. Базалық және маусымдық факторлар алынып тасталған инфляция көрсеткіштері де тиісінше 1,2 және 1,3 пайызға көтерілген.
Халықтың инфляция жөніндегі күтулері әлі де жоғары және тұрақсыз. Нарықтағы кәсіби қатысушылардың жыл соңына арналған болжамдары 11,3%-дан 12%-ға дейін артқан.
Сыртқы факторлар және әлемдік нарықтардағы ахуал
Ұлттық Банк сарапшыларының айтуынша, сыртқы инфляциялық қысым сақталып отыр. Әсіресе, әлемдік азық-түлік нарықтарында баға өсуінің тәуекелі жоғары. Соңғы айларда ет пен өсімдік майы санаттарында рекордтық қымбаттау байқалып, бұл ішкі бағаларға да әсер етуде.
Ресей Федерациясында инфляция салыстырмалы түрде жоғары деңгейде қалса да, баяулау белгілері байқалады. Ал Еуропалық Одақ елдерінде инфляция тұрақты, Еуропалық орталық банк баға мен экономикалық белсенділіктегі белгісіздікке байланысты мөлшерлемені өзгертпей ұстап отыр. АҚШ-та Федералды резерв жүйесі инфляциялық қысым мен макроэкономикалық тұрақсыздық жағдайында жұмыспен қамтуды қолдау үшін мөлшерлемені төмендету бағытына көшті.
Экономика өсімі жоғары қарқынмен жалғасуда
2025 жылдың қаңтар–тамыз айларында ел экономикасының өсімі 6,5 пайызға жетті (2024 жылғы осындай кезеңде – 3,7%). Ең жоғары өсім көлік және қоймада сақтау (+21,5%), құрылыс (+18,1%), сауда (+8,9%), сондай-ақ тау-кен (+9,6%) және өңдеу өнеркәсібі (+6,5%) салаларында тіркелген.
Экономикалық белсенділік негізінен бюджеттік шығыстар мен ішкі тұтыну есебінен қамтамасыз етілуде. Сұраныстың жоғары болуы импорт көлемін ұлғайтып, тұтынушылық несиелеудің және инфляциялық күтулердің артуына ықпал етті.
Қатаң саясат жалғасады
Ұлттық Банк инфляцияның жеделдеуі, жоғары инфляциялық күтулер мен айырбастау бағамының әлсіреуі жиынтық ақша-кредит жағдайларын айтарлықтай жұмсартқанын және инфляцияның болжамды төмендеу траекториясынан ауытқуына әкелгенін атап өтті.
Осы себепті Ақша-кредит саясаты комитеті инфляцияны тұрақтандыру және баға өсімінің бақылаудан шығуына жол бермеу үшін базалық мөлшерлемені ағымдағы деңгейде сақтау шешімін қабылдады.
Сонымен қатар, алтын-валюта операцияларын теңгеру, айырбастау бағамын реттеу, сондай-ақ микро және макропруденциялық шектеулерді енгізу арқылы Ұлттық Банк инфляциялық күтулерді тұрақтандыру мен теңгенің тартымдылығын сақтауды көздейді.
Алдағы шешімдер мен жоспарлар
Реттеуші орган проинфляциялық және дезинфляциялық факторлардың тепе-теңдігін, инфляцияның баяулау қарқыны мен бағыттарын бағалауды жалғастырады.
Қазіргі қатаң саясат инфляцияны тұрақтандыруға жеткіліксіз болған жағдайда, Ұлттық Банк қосымша қатаңдату шараларын қолдануы мүмкін.
Базалық мөлшерлеме бойынша келесі жоспарлы шешім 2025 жылғы 28 қарашада, Астана уақытымен сағат 12:00-де жарияланбақ.
