Еңбекпен шыңдалған мінез
Дінмұхамед Ахметұлының көшбасшылық жолы кабинеттен емес, өндірістен басталды. Мәскеудегі түсті металл институтын тәмамдаған жас инженер Балқаш мыс қорыту, Лениногор қорғасын-мырыш комбинаттарында еңбек етті. Қарапайым жұмысшы ортасында шыңдалған ол өндірістің ішкі тынысын, жұмысшы тағдырын терең түсінді. Бұл тәжірибе кейін мемлекеттік шешім қабылдауда басты артықшылығына айналды.
Қонаев үшін билік – артықшылық емес, жауапкершілік болды. Ол мансап жолында ешқашан асығыс шешімге бармай, әр қадамын таразылап басатын.
Білім мен парасатқа сүйенген басқару
Ғылымға жақын болуы – Қонаевтың тағы бір ерекшелігі. Ол Қазақ КСР Ғылым академиясының президенті қызметін атқарып, ғылым мен өндірісті ұштастыруға күш салды. Академик, техника ғылымдарының докторы атануы да оның кәсіби деңгейін айқындады.
Халық арасында «Демекең мәселені эмоциямен емес, ақылмен шешетін» деген пікір қалыптасты. Бұл – ұлт көшбасшысына тән басты қасиет еді.
Ұлт мүддесі үшін тайсалмаған табандылық
Кеңестік жүйе жағдайында ұлттық мүддені қорғау оңай болмағаны белгілі. Соған қарамастан Қонаев Қазақстан жерінің тұтастығына, экономикалық дербестігіне қатысты мәселелерде берік ұстаным көрсетті. Тың игеру жылдарындағы күрделі шешімдер, неміс автономиясын құру бастамасына қарсылық, Шардараға атом электр станциясын салдырмау секілді мәселелерде ол ел мүддесін бәрінен жоғары қойды.
Осы табандылығы үшін кей кезеңде саяси қысымға да ұшырады. Алайда ол ешқашан өз ұстанымынан бас тартқан жоқ.
Халыққа жақын басшы
Қонаевты халықтың шынайы көшбасшысына айналдырған басты фактор – оның қарапайымдылығы. Ол қызметтік көлік пен қатаң күзетті ұнатпай, жұмысына жаяу баруды жөн көрді. Шағын пәтерде тұрды, тұрмыста да сән-салтанатқа әуес болмады.
Ұзақ жылдар жанында жүргендер оның дауыс көтермегенін, адамға қатқыл сөз айтпағанын айтады. Бұл мінез халық арасында ерекше құрметке ие етті.
Биліктегі адамгершілік өлшем
Қонаев үшін адам тағдыры – кез келген жүйеден биік тұрды. Тіпті өзіне қауіп төнген сәттердің өзінде ол қатаң жазалауды емес, адамгершілік жолын таңдады. Бұл оның көшбасшылық болмысының адамдық қырын айқын көрсетті.
Өнер мен руханиятқа қамқорлық
Дінмұхамед Қонаев қазақ мәдениеті мен өнерінің дамуына айрықша көңіл бөлді. Композиторлар, ақын-жазушылар, өнер иелері оның қолдауын сезінді. Қазақ өнерінің одақ көлемінде танылуына сол кезеңдегі жүйелі қолдаудың әсері зор болды.
«Тау-кен инженері» – өмірлік ұстаным
Қонаев зейнетке шыққан соң визиткасына тек «тау-кен инженері» деп жаздыруы бекер емес. Ол үшін мансап – уақытша, ал адал еңбек пен мамандық – мәңгілік құндылық еді. Бұл философия оның бүкіл өмір жолын сипаттайды.
Неліктен халық оны ұлт көшбасшысы деп таныды?
Дінмұхамед Қонаев ұлт көшбасшысы атану үшін ұрандатпады, өзін дәріптемеді. Ол:
елге адал қызмет етті;
халықтан алшақтамады;
билікті емес, жауапкершілікті таңдады;
қиын сәттерде ұлт мүддесін қорғады;
адамдық қасиетті жоғалтпады.
Сондықтан да Қонаевтың есімі бүгін де құрметпен аталады. Қазақ халқы барда оның өнегелі өмір жолы, сабырлы көшбасшылығы мен елге деген адалдығы ұрпақ санасында сақтала бермек.
