Халықаралық рейтинг мемлекеттердің әлемдік аренадағы ықпалын бірнеше негізгі көрсеткіш бойынша бағалайды. Атап айтқанда, елдердің экономикалық және саяси әлеуеті, халықаралық қатынастардағы рөлі, көшбасшылық мүмкіндіктері, стратегиялық одақтары мен әскери қуаты ескеріледі.
Жарияланған тізімге сәйкес, Қазақстан Орталық Азия мемлекеттері арасында рейтингтің алғашқы жартысына енген жалғыз ел атанды. Ал посткеңестік кеңістікте Ресейден кейінгі екінші орынға тұрақтады. Ресей рейтингте 11-орынға ие болса, Украина 51-орында, Беларусь 57-орында, Өзбекстан 71-орында орналасқан.
Сондай-ақ Қазақстан Латвия (74-орын), Эстония (75-орын), Армения (80-орын) және Грузиядан (91-орын) жоғары нәтиже көрсетті. Әлемдегі ең ықпалды мемлекеттердің алғашқы үштігін Қытай, АҚШ және Үндістан құрады.
Қазақстанға тартылған инвестиция көлемі 155 миллиард доллардан асты
Елдің халықаралық ықпалын айқындайтын маңызды факторлардың бірі – экономикалық тұрақтылық пен инвестициялық тартымдылық.
Жарияланған мәліметтерге сәйкес, 2021–2025 жылдар аралығында Қазақстанға тартылған тікелей шетелдік инвестициялардың жалпы ағыны 114,2 миллиард долларды құрады. Ал 2019–2025 жылдардағы жиынтық көрсеткіш 155,8 миллиард долларға жеткен.
Бұл деректер Қазақстанның халықаралық инвесторлармен экономикалық байланыстарының ауқымын көрсетеді. Дегенмен тікелей шетелдік инвестициялардың жалпы ағыны ел экономикасына нақты салынған таза инвестиция көлемімен бірдей емес.
Елдің қаржылық тұрақтылығын сипаттайтын тағы бір маңызды көрсеткіш – халықаралық резервтер көлемі.
2025 жылдың қорытындысы бойынша Ұлттық қордың валюталық активтерін қоса есептегенде, Қазақстанның халықаралық резервтері 129,3 миллиард долларға жеткен. Бұл соңғы бес жылда 37 пайызға, ал жеті жылда 45,4 пайызға өскен.
Ал алтын-валюта резервтері 70,6 миллиард долларды құрап, бес жыл ішінде 91,7 пайызға артқан.
Халықаралық агенттіктер Қазақстан экономикасын қалай бағалады?
Қазақстанның экономикалық жағдайына халықаралық кредиттік рейтинг агенттіктері де баға беріп келеді.
Жарияланған ақпаратқа сәйкес, S&P Global Ratings агенттігі 2026 жылы Қазақстанның тәуелсіз кредиттік рейтингін BBB деңгейінде, тұрақты болжаммен бағалаған. Агенттік елдің сыртқы экономикалық күйзелістерге төтеп беру мүмкіндігі мен қаржылық резервтерінің жеткіліктілігіне назар аударған.
Moody’s агенттігі де Қазақстанның кредиттік рейтингін Baa1 деңгейінде, тұрақты болжаммен растаған. Бағалау барысында мемлекеттік қарыз деңгейі мен бюджеттік-салықтық саясаттың тұрақтылығы ескерілген.
Мұндай рейтингтер мемлекеттің халықаралық қаржы нарықтарындағы беделіне, сыртқы қарыз тарту мүмкіндігіне және инвесторлардың тәуекелді бағалауына әсер етеді.
Орталық Азиядағы тауар айналымының жартысынан астамы Қазақстанға тиесілі
Қазақстанның өңірлік экономикадағы орны сыртқы сауда көрсеткіштерінен де байқалады.
2025 жылғы мәлімет бойынша Орталық Азия мемлекеттерінің жиынтық тауар айналымы 281,4 миллиард долларды құраған. Оның 143,9 миллиард доллары, яғни шамамен 51 пайызы Қазақстанның үлесіне тиесілі.
Экспорт көлемі бойынша да еліміздің көрсеткіші жоғары. Өңір мемлекеттерінің жалпы экспорты 139,9 миллиард доллар болса, Қазақстанның үлесі 79 миллиард долларға жеткен. Бұл – Орталық Азия экспортының шамамен 57 пайызы.
Мұндай көрсеткіштер Қазақстанның өңірдегі ірі сауда және логистикалық орталықтардың бірі екенін айқындайды.
Елдің географиялық орналасуы, халықаралық көлік дәліздеріне қолжетімділігі және экспорттық әлеуеті сыртқы экономикалық байланыстарды дамытуда маңызды рөл атқарады.
Қазақстан әлемдік нарыққа мұнай, металл, ауыл шаруашылығы өнімдері және өңдеу өнеркәсібінің тауарларын шығарады. Сонымен қатар көлік-логистика инфрақұрылымын дамыту елдің халықаралық сауда жүйесіндегі мүмкіндіктерін кеңейтуге ықпал етеді.
Халықаралық рейтинг Қазақстан үшін нені білдіреді?
Әлемдегі ықпалды мемлекеттердің алғашқы 35-тігіне ену Қазақстанның халықаралық деңгейдегі орнын бағалауға мүмкіндік беретін көрсеткіштердің бірі саналады.
Алайда мемлекеттің жаһандық ықпалы тек экономикалық өсіммен немесе инвестиция көлемімен өлшенбейді. Оған сыртқы саясаттағы белсенділік, халықаралық серіктестік, қауіпсіздік саласындағы әлеует және әлемдік экономикалық үдерістерге қатысу деңгейі де әсер етеді.
Сондықтан халықаралық рейтингтегі орын елдің даму мүмкіндіктерін сипаттайтын көрсеткіштердің бірі болғанымен, халықтың өмір сүру сапасын немесе экономиканың барлық саласындағы жағдайды толық көрсетпейді.
