Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Табиғи монополияларды реттеу комитетінің Алматы облысы бойынша департаменті 2025 жылғы қызметінің қорытындыларын жариялады. Департамент өз жұмысын Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне және «Табиғи монополиялар туралы» Заңына сәйкес жүзеге асырады.
Негізгі міндет – табиғи монополиялар салаларында және қоғамдық маңызы бар нарықтарда мемлекеттік реттеу мен бақылауды қамтамасыз ету. Бұл – тарифтерді бекіту, олардың негізділігін қадағалау және заңнама талаптарының сақталуын бақылау.
Қазіргі таңда департамент 83 табиғи монополия субъектісінің қызметін реттейді. Олар жалпы 91 түрлі қызмет көрсетеді. Атап айтқанда:
- тауарлық газды тасымалдау – 13 субъект;
- жылумен жабдықтау – 10 субъект;
- сумен жабдықтау және сарқынды суды бұру – 53 субъект;
- кірме жол қызметтері – 7 субъект.
Сонымен қатар, газбен жабдықтау саласындағы 13 қоғамдық маңызы бар нарық субъектісіне қатысты баға белгілеу функциялары да жүзеге асырылады.
Тарифтік саясат және оның өзгеруі
2025 жылы департаментке тарифтер мен тарифтік сметаларды бекітуге 351 өтінім келіп түсті. Оның ішінде:
- 182 өтінім бойынша тарифтер бекітілді;
- 159 өтінім қабылданбады;
- 10 өтінім қаралуда.
Инвестициялық бағдарламалар бойынша 48 өтінім қаралды. Соның 27-сі мақұлданып, 20-сы қабылданбады, 1 өтінім әлі қаралу үстінде.
Жалпы алғанда, 2025 жылы тарифтердің орташа өсімі 18 пайызды құрады. Бұған негізгі себеп – стратегиялық тауарлар мен материалдар бағасының қымбаттауы, сондай-ақ сала қызметкерлерінің жалақысының өсуі.
Тарифтердің төмендеуі: нақты мысалдар
Департамент жыл сайын тарифтік сметалар мен инвестициялық бағдарламалардың орындалуын талдайды. 2024 жылдың қорытындысы бойынша 33 субъект үшін 34 уақытша өтемдік тариф енгізілді. Тұтынушыларға қайтарылған қаражат көлемі 243,7 млн теңгеден асты.
Нәтижесінде бірқатар қызметтер бойынша тарифтер төмендетілді:
- «Шелек су шаруашылығы» МКК – су тарифі 22,36%-ға төмендеді;
- «Жылу орталығы» МКК – жылу тарифі 2%-ға қысқарды;
- «BeyAzh Trans» ЖШС – электр энергиясын беру тарифі 2,63%-ға төмендеді;
- «Қапшағай ауданының газ желілері» ЖШС – газ тасымалдау тарифі аз мөлшерде төмендетілді.
Жалпы алғанда, тарифтер 0,02%-дан 55,29%-ға дейін қысқарған жағдайлар тіркелді.
Бақылау және жауапкершілік
2025 жылы департамент 13 жоспардан тыс тексеру жүргізді. Нәтижесінде 40 әкімшілік іс қаралып, 8 нұсқама берілді. Заң бұзушылықтар үшін жалпы сомасы 52,2 млн теңге айыппұл салынды, оның 23,4 млн теңгесі мемлекет бюджетіне өндірілді.
Ашықтық және халықпен байланыс
Тарифтерді бекіту процесінің ашықтығын қамтамасыз ету мақсатында 59 жария тыңдау өткізілді. Сонымен қатар, әлеуметтік желілер арқылы ай сайын тұтынушыларға арналған қоғамдық қабылдаулар ұйымдастырылып отырды.
2025 жылы департаментке азаматтардан 724 өтініш түсіп, олардың барлығы қаралып, тиісті жауаптар берілді.
